Ago Paşa'nın Hatıratı - Refik Halid Karay

KİTABIN ADI : AGO PAŞA’NIN HATIRATI

KİTABIN YAZARI : REFİK HALİT KARAY

YAYIN EVİ-ADRESİ  : İNKILAP VE AKA KİTABEVLERİ-ANKARA CD. / İST

BASIM YILI  : 1967

KİTABIN ÖZETİ:

Kitap kısa kısa hikyelerden oluşmuştur. Kitabın birinci hikayesi ise kitabın ismi olan “AGO PAŞA’NIN HATIRATI”dır.

Ago Paşa, herkesin isminden dolayı yanıldığı gibi bir insan değil aksine bir papağandır. Zamanında bir kuşçu dükkanında eğitilmiştir. Orada sahibi tarafından konuşmayı öğrenmiştir.

Ago Paşa’nın sahibi ona o zamanda neler yasak değilse onu öğretirdi ve o da bunu söylerdi. İnsanlar da onu merakla dinlerlerdi.Ama herşeyin bir sonu vardır.Ve kuş bunu anlayamaz. Bu sefer yine aynı şeyi söylemesine rağmen bu yasaklanmştır. Bunun üzerine bu sefer sahabi polislerle uğraşmak zorunda kalır. O zaman sahibi onu tavan arasına saklar. Olaylar geçtiğinde de ona bu sefer ne söylemesi gerekiyorsa onu öğretirdi.

Ona ilk önce “yaşasın padişahımız” öğretilmişti. Bu yasaklanana kadar sahibi ve o mükemmel bir hayat sürmüşlerdi. Ama bu cümle de yasaklandığında yine büyük bir tehlike yaşamışlardı. Daha sonra “yaşasın hürriyet”öğretilmişti.

Yine ilk önceleri herkes şaşırmış, kuşun söylediklerine şaşıyordu. Sonra bu cümle yüzünden bu sefer “ittihat ve terakki cemiyeti”ne girmişlerdi. Orada “yaşasın ittihat ve terakki” diyerek yüzlerce kişiyi başına topluyor ve onların verdiği şeyleri yiyordu. Gün geçti bu da yasaklanmıştı. Bu sefer “yaşasın şeriat” öğretilmişti. 

Görenler bu kuşun kendi dillerine uygun olduğunu düşünerek yine ona yiyecekler veriyorlardı. Sonra bu da yasaklanınca “yaşasın Mahmut Şefket Paşa” öğretilmiş ve bunu haykırıyordu. Bu yüzden Hareket Ordusu erkanından birine satılmıştı. İlk önceleri orada da rahat içindeydi. 

Bir gramofondan:
Kimdir onlar? Kimdir onlar?
Hareket Ordusu! öğrenmişti.

Daha sonra sokaktan geçen bir lahana turşucusunun taklidini yaparak bunu
Kimdir onlar?Kimdir onlar?
Hareket Ordusu!
Lahana turşusu! çevirmişti.

Sonra bunu dedi diye onu oradan atmışlardı.

Bu böyle devam etmişti. Ago Paşa öğrendikleri yüzünden ne acıklar çekmiş ve neler neler ile ödüllendirilmişti. En sonunda yeni bir cümle öğrenmişti. Bu “yaşasın Kuvayı Milliye”idi.Daha sonra bu da yasaklandı. Artık bunlardan iyice sıkılmıştı. Çünkü ne öğrettiyseler önce onu rahat ettiriyor sonra cezalanmasına neden oluyordu.

KİTABIN KONUSU:

Bir papağanın öğrendiklerinin başına neler getirdikleri

KİTABIN ANAFİKRİ:

Herşeyi sadece zamanına göre değil biraz da ileri düşünerek yaşamalıyız.

OLAYLARIN VE ŞAHISLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Ago Paşa:Öğrendikleri yüzünden başına gelmeyen kalmamış olan bir papağan.

KİTAP HAKKINDA ŞAHSİ GÖRÜŞLER:

Kitap, zamanında nelerin olup bittiğini anlatan güzel bir kitaptır.

YAZAR HAKKINDA KISA BİLGİ:  

REFİK HALİT KARAY

1888'de İstanbul'da doğdu. 18 Temmuz 1965'te İstanbul'da yaşamını yitirdi. Vezneciler'de Şemsü'l-Maarif ve Göztepe'de Taş Mektep'te öğrenim gördü. Özel ders aldı. Galatasaray Lisesi ve Hukuk Mektebi'ni yarıda bıraktı. 

Maliye Merkez Kalemi'ne katip olarak girdi. 1908'de Servet-i Fünun'da ve Tercüman-ı Hakikat'te çalışmaya başladı. Son Havadis adıyla bir gazete kurdu, 15 sayı yayımladı. Fecr-i Ati Topluluğu'na katıldı. Kalem adındaki mizah dergisinde de "Kirpi" takma ismiyle (müstear) siyasi mizah yazıları yazdı. 

Mahmud Şevket Paşa'nın öldürülmesinden sonra Sinop, Çorum, Ankara ve Bilecik'te sürgün hayatı yaşadı. 

1918'de İstanbul'a döndü. Robert Kolej'de Türkçe öğretmenliği yaptı. Vakit, Tasvir-i Efkar ve Zaman gazetelerinde makaleleri yayımlandı. Damat Ferit Paşa'nın dostluğu sayesinde, mütarekeden hemen sonra Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na katıldı. 

Posta ve Telgraf Umum Müdürü olarak görevlendirildi (1919). İzmir'in işgalinden sonra Anadolu Hareketiyle İstanbul Hükumeti arasında yaşanan telgraf krizinde İstanbul Hükumetini tuttu. 

İstanbul'un düşman işgalinden kurtarılışının ardından 1922'de Beyrut'a kaçtı. 

1938'de affın çıkmasından sonra yurda döndü. Ölünceye dek yazılarını sürdürdü.